‘Opdat wij nooit vergeten’, een zinnetje wat ik deze week weer veel zie opduiken. Op gekke plekken meestal. In social media tijdlijnen vooral. Goedbedoeld, vast wel, maar het doet vaak aan als een luie poging te doen alsof de geschiedenis er nog toe doet. Die posts duiken in mijn tijdlijn vaak op tussen hedendaagse (live) beelden van dood en verderf. Tussen veelzeggende berichten over de grootste eenmanspartij van ons land die niet eens meer opvallen. Tussen toch enigzins voorzichtige berichten van journalisten die wel hun werk doen over zijn speech op hetzelfde podium als zwarte weduwe van extreem rechts Eva Vlaardingerbroek. Ik schreef ruim vier jaar geleden al eens wat over deze blonde haatzaaier. Ze heeft intussen aardig carrière gemaakt in de wereld van white supremacists en ander intens eng gespuis en wat ze te zeggen had in Hongarije zou op een doorsnee bruinhemdenfuif eind jaren ’30 van de vorige eeuw de handen op elkaar hebben gekregen. Of de lucht in zo je wilt.
In zo’n tijdlijn, waarin openlijk opgeroepen wordt tot een al dan niet gewapende strijd tegen een groep mensen om wie ze zijn, voorzien van een inmiddels onvoorstelbaar hoge berg aan leugens, waarin onze bloedeigen minister van justitie Yesilgoz misschien nog wel de grootste heeft verkondigd (duizenden niet bestaande ‘anderen’), vind ik nu dus die goedbedoelde herinneringen gekoppeld aan onze hedendaagse zorgeloze leventjes. In die tijdlijn waarin dagelijks zichtbaar is dat die gewapende strijd tegen mensen om wie ze zijn al lang bezig is en ondersteund wordt met ons belastinggeld, zie ik diezelfde minister van justitie het woord antisemitisme inmiddels misbruiken als wapen voor haar eigen politieke gewin. Zoals velen met haar. De meest achterbakse en gewiekste vorm van antisemitisme als het mij vraagt. En we laten haar krokodillentranen huilen in talkshows en kranten, ‘want ja, het is toch de minister he’.
Een tijdlijn die inmiddels nog voller aan het raken is met angst voor protesten tijdens onze nationale herdenking vandaag en hevige protesten tegen genocide die al plaatsvinden op universiteiten in Amerika. Gretig gepolitiseerd door zowel Republikeinen als Democraten. Iedereen heeft zoveel boter op zijn hoofd daar tegenwoordig dat er niet meer te lopen valt zo glad is het. Miljarden en miljarden naar de extreem rechtse Netanyahu en zijn vernietigingsoorlog, maar degene die geweldloos protesteren om ook vooral die andere kant zichtbaar (genocide dus) te maken zijn opeens het duidelijke kwaad. Dit zorgt voor een zonodig nog grote verdeeldheid tussen de toch al steeds verder afbrokkelende relatie tussen de twee Amerika’s. Het is een grimmige voorbode voor de aankomende verkiezingen dit jaar en daarop volgende tweede civil war. Ik ben benieuwd welke vernietigingswapens uit hun onuitputtelijke arsenaal ze daar uiteindelijk tegen elkaar gaan inzetten.
Opdat wij nooit vergeten dus. Om ongestoord onze tuinen vol te kunnen leggen met kunstgras en in de achtertuin te kunnen barbecuen met kiloknallers plofkip van een van de drie supermarkten om de hoek. Om drie keer per jaar op vakantie te gaan. Om eindeloos te scrollen langs tijdlijnen vol desinformatie en ons te verschuilen achter online reacties en teksten. Om met één druk op de knop eten thuis te laten bezorgen. Om nog meer te kunnen werken en zo nog meer spullen te kunnen kopen die onze ouders nooit nodig hadden. Die vrijheid? Die vrijheid die ik mijn kinderen ondanks alle vraagtekens zo ontzettend gun. Die kinderen die ik uitleg waarom we vandaag de vlag halfstok hangen. Die vrijheid die we in een lijn door die ‘ander’ zo vaak, zo makkelijk en zo overtuigd misgunnen. Opdat wij nooit vergeten zeggen we, terwijl we dagelijks juist dát doen. We willen het niet eens zien, willen het niet horen, laat staan voelen. We redeneren ons op vaak onnavolgbare en hypocriete manier een slag in de rondte en roepen ‘ja maar die ander!’ waar het maar uitkomt. Een kwart van ons land stemt op een openlijk racistische partij en we stevenen af op een afbraakregering waarin het ontmenselijken van grote groepen mensen centraal staat. Onze Tweede Kamervoorzitter, openlijk aanhanger en verspreider van omvolkingscomplotten én bijbehorende haat en ontmenselijking legt vandaag een krans ter herinnering aan de gruwelijke excessen en resultaten van dergelijke ontmenselijking. Opdat wij nooit vergeten, toch?
Opdat wij nooit vergeten roepen we. Vooral deze week, vooral vandaag, 4 mei, tijdens ‘onze’ Nationale Herdenking. Dan vergeten we niet dat onze geschiedenis ontzettend zwarte bladzijdes kent. En tegelijkertijd vergeten we dagelijks dat de volgende zwarte bladzijdes in de geschiedenis vandaag en morgen geschreven worden. ‘Opdat we oogkleppen opzetten’ lijkt steeds vaker veel beter op zijn plaats.