Boek twee van vijf over Geert Wilders en zijn PVV. ‘Achter de PVV – Waarom burgers op Geert Wilders stemmen’ van Chris Aalberts kon mijn aandacht niet vangen zoals ‘Undercover bij de PVV’ dat eerder wel deed. Dit boek, wat inzoomt op het waarom achter de keuze voor de PVV, leest niet heel lekker weg en heeft een bijzondere structuur. Het bestaat uit interviews, quotes, verslagen van groepsgesprekken tussen PVV stemmers en linkse stemmers. Allemaal voorzien van wat duiding vanuit andere literatuur en deelconlusies door de schrijver. Ik ergerde me regelmatig aan de transcripten van de interviews, waarin veel flagrante bullshit wordt verkondigt door, die vervolgens nergens wordt genuanceerd of weerlegt. Dit is overduidelijk niet de intentie van de schrijver, maar het levert soms wel wat gekke situaties op. Bijvoorbeeld in onderstaande quote, die me toch al extra opviel omdat het hier een collega-bibliothecaris betreft:
Er komen steeds meer moslims, het bevolkingsaantal neemt toe, ze krijgen ook veel meer kinderen als wij en langzaam maar zeker gaan we richting de drie-vier miljoen denk ik. Dan denk ik dat het leed niet meer te overzien is. Ik zie het dan ook uitdraaien op een burgeroorlog op een gegeven moment. En het maakt mij niet meer uit, het zal mijn tijd wel duren, maar waar ik me vooral druk over maak, is over mijn kinderen. – Bibliothecaris (Man, 50)
Nergens wordt hierna ingegaan op de gemaakte veronderstellingen ‘veel meer kinderen’ of ‘drie-vier miljoen’, en zo doet de schrijver dus wel een heel groot beroep op extra eigen onderzoek van de lezer, want er komen nogal wat van deze quotes en beweringen aan bod. Het boek is ruim 10 jaar geleden geschreven, maar ik kan me goed voorstellen dat wat de geïnterviewde PVV aanhangers te zeggen hadden vandaag de dag nog steeds geldt, al was het dus maar omdat die groep nogal gegroeid is. Het boek schetst een tweedeling tussen de echte trouwe aanhangers van de PVV en een grote groep burgers die zich bij andere politieke partijen en vooral door individuele politici niet gehoord voelen. Dat is een duidelijke rode draad. Ze geven daarmee ook vrijwel zonder uitzondering toe vooral op Geert Wilders te stemmen en niet zozeer op de PVV, die ze toch vooral zien als niet buitengewoon goed georganiseerde club mensen die eigenlijk alleen het belang van Geert Wilders dienen. Dat heb ik dus met ze gemeen en heeft mij geleerd dat ik er dus niet zomaar vanuit kan gaan dat PVV stemmers dit niet zo zien.
Een andere rode draad is vooral het oeverloze geëmmer over ‘buitenlanders’ (eigen woorden geïnterviewden) en hoe het in ieder uitgeschreven interview of groepsgesprek lijkt uit te draaien op hoe men oprecht vindt dat die, vaak onbekende ‘ander’, de schuldige is aan alle problemen die ze ervaren. Of anders gesteld: de problemen waarvoor ze bang zijn mogelijk te kúnnen gaan ervaren. Want vrijwel geen enkele geïnterviewde PVV aanhanger geeft blijk van een directe ervaring, maar geeft altijd te kennen vooral bang te zijn voor wat er mogelijk nog komen gaat. Precies wat Geert Wilders dus tot in de puntjes geperfectioneerd heeft: het bespelen van de emoties en de onderbuikgevoelens van burgers met een duidelijke zondebok gebaseerd op louter en alleen angst. De personen die aan het woord komen in het boek schetsen allemaal zonder uitzondering een duidelijke ‘wij versus zij’ verhouding, waarin de ‘wij’ uiteraard de ‘Nederlanders’ zijn en de ‘zij’ de ‘Buitenlanders’. Veel geven aan dat het prima is dat ‘zij’ zich hier vestigen maar dat het mandaat voor hoe men zich hoort te gedragen altijd bij de ‘wij’ hoort te liggen en dat hier simpelweg naar geschikt moet worden. Desnoods met harde(re) maatregelen.
Ook valt te lezen dat in geval van migratie voor werk, die ‘zij’ maar gewoon weer terug moeten naar waar ze vandaan kwamen als er geen werk meer is. Ironisch genoeg geven de PVV stemmers vaak te kennen dat Geert Wilders volgens hun vaak te ver gaat in het wegzetten van die groepen en vinden ze zelf in principe dat iedereen gelijkwaardig is. Maar dan dus wel gelijkwaardig volgens hún voorwaarden. Er valt nergens te lezen of te bespeuren dat dit kwartje ook maar enigszins valt.
Opvallend is echter wel dat de eerder genoemde groep burgers die zich vooral niet gehoord voelt door andere politici en hierdoor op Wilders stemt, al zijn oplossingen niet te serieus lijkt te nemen. Ze vinden het fijn dat hij gemeenschappelijke problemen agendeert en wel lijkt te luisteren naar hun zorgen, maar de aangedragen oplossingen in het partijprogramma, of vooral: via tweets of in tv-interviews, worden niet serieus genomen of zelfs als onuitvoerbaar beschouwd. Dit weerhoudt ze er echter niet van op hem te stemmen. Zelfs de trouwe achterban laat een soortgelijk geluid horen, zij het in mindere mate.
Aalberts vat dit als volgt samen:
De PVV stem is een alarmbel om te laten zien dat zaken moeten veranderen, maar geen signaal dat kiezers de oplossingen van Wilders goed vinden. Kiezers van de PVV hopen vooral dat andere partijen hun signaal oppikken en hun standpunten een klein beetje in de richting van de PVV bijstellen. Zij willen zeker niet dat andere partijen de standpunten van Wilders kopiëren.
Nu is dit boek en deze conclusie tien jaar oud en inmiddels wel wat geërodeerd. En ik denk ook niet dat Dilan, Caroline en Pieter dit helemaal lekker in de smiezen hebben en zo het land in kijken. Zij dansen sinds deze week duidelijk naar de pijpen van Geert, onder wankele leiding van Dilan die wel degelijk probeert de door Wilders en zijn achterban opgeworpen ‘problemen’ op te lossen op een manier die zowel ver van haar eigen achterban staat, alsmede dus die van de achterban van Wilders. Dilan mag dan de ‘vroem vroem partij’ aanvoeren, maar terug willen naar 130km/u is nog steeds iets heel anders dat rechts inhalen.