In het boek ‘Uit de shit’ van Correspondent journalist Thomas Oudman gaat het over, je raadt het al: stront. Niet alleen over stront (mest vooral), maar uiteraard vooral ook over alle shit die hier mee te maken heeft. Iets met stikstof, iets met boeren, iets met gif, iets met scheve grondverhoudingen, iets met monocultuur. En vooral ook, iets waar we als Nederlanders iets te gewend aan zijn geraakt, iets wat in ons iets teveel geromantiseerde DNA zou zitten, het studie-object van ons eigen WimLex: water. In dit geval: schoon drinkwater.
In andere boeken die ingaan op het wat abstractere probleem wat hier dan weer boven ligt (maar toch: dezelfde shit) zie ik het al jarenlang vaker terugkomen. Wie wat dieper duikt in wat we allemaal kunnen verwachten als we zo blijven omgaan met onze leefwereld ziet al snel een gemene deler. Het ding waar we als mens het snelst mee te maken krijgen en het directe gevolg is van klimaatverandering is namelijk niet dat ons huis spontaan ontbrandt, zoals in L.A., maar dat we nogal wat probleempjes krijgen met water.
Iets met een stijgende zeespiegel enzo. Vast weleens iemand over horen oreren dat het allemaal zo’n vaart niet loopt en dat we dan wel hogere dijken bouwen en ‘We zijn toch Hollanders! We hebben de Deltawerken!’. Ok boomer, whatever. Even niet over die zeespiegel dan. Een veel acuter, tastbaarder probleem, wat ook nog eens in een rap tempo dichterbij lijkt te komen is namelijk dat we nogal wat problemen krijgen met ons drinkwater.
Vraag aan ChatGPT of willekeurige AI-neef waarom. Doe een rondje op Google, of lees zo’n papieren ding, je weet wel, een boek. Bijvoorbeeld dus ‘Uit de shit’, of ‘Hoe gaan we dit uitleggen?’ van Jelmer Mommers. Dan krijg je vanzelf een beeld van wat afbraakpolitici en mestlobbyisten al jarenlang afdoen als ‘fake news’ of ‘klimaatwaanzin’.
Die waanzin waar mensen inmiddels al best een tijdje tegen demonstreren door bijvoorbeeld op een snelweg te gaan zitten. Hierover kunnen de vele heren van middelbare leeftijd aan de hersenloze kakeltafels op SBS en de DJ Jopie’s die bijklussen als kamerlid, dan weer ongegeneerd hun gal spuwen om de kijkcijfers op te stuwen en zo hun eigen salaris veilig te stellen. Niks nieuws toch, hoor ik je denken? Klopt. Ik erger me hier al jaren aan, heb er vast al weleens wat over geschreven ook.
Toch verandert er nu iets. Of is er zelfs al iets veranderd. Terwijl Jack van Gelder alle ruimte krijgt om te roepen ‘Daar moet een tank overheen’ (doelend op de demonstranten op de A12), waarmee hij duidelijk iets anders bedoelt dan de toegeworpen reddingsboei van de presentator: ‘Je bedoelt een watertank legen toch?’ En beroepsklungel Joost Eerdmans op camera zegt: ‘Dan maken we dat water de volgende keer maar eens heel heet!’, over het door de politie gebruikte waterkanon, een regelrechte bedreiging aan het adres van diezelfde demonstranten, begint een mede-klimaatontkenner en ervaren complot-theoreticus hem inmiddels openlijk te knijpen.
Ons aller Barry. Madlener welteverstaan, die zich eerst lekker kon vastbijten in het fatbikedossier (wat is daar de status van eigenlijk?) als Minister van Rijkswaterstaat, laat vandaag (15 januari 2025, Volkskrant) toch optekenen dat hij zich zorgen maakt over de drinkwatervoorziening in ons land. Daar is hij immers verantwoordelijk voor als minister. En het lijkt erop dat Barry doorkrijgt dat met heel hard roepen dat het allemaal wel meevalt, het delen van linkjes naar obscure onderzoeken en regelmatig stellen dat ‘klimaatwetenschap een onzekere wetenschap is’ niet gaat voorkomen dat ons drinkwater ergens na 2030 een beetje bruinig, of helemaal niet meer uit de kraan komt.
‘Niet uit te leggen’ vindt hij dat en lijkt er volgens de verslaggever zelfs van geschrokken. Nu lijkt mij juist dát niet uit te leggen wanneer je als je alles bij elkaar al zo’n jaar of 20 in Nederlandse en Europese Parlementen vertoefd hebt, en die tijd vooral hebt gebruikt om het probleem waar je nu van schrikt te bagatelliseren. Dan lijkt het me lastig nu net te doen alsof je het niet had kunnen weten. Dat je er niks van wílt weten, of alleen de dingen die voor jou waar zijn dan toch (dat zullen Elon en Zuck het met hem eens zijn) is je goed recht uiteraard, maar is in dit geval net even iets anders.
Dus nu moet Barry als minister aan de gang met onze daadwerkelijk opdrogende meertjes, sloten die te vol stront en gif zitten en boze drinkwaterbedrijven die écht bestaan. Feiten zeg maar. En zo zien we hem denk ik sneller dan hij ooit zelf had voorzien (schrikt hij nog een keertje, arme man) aan dezelfde tafel als Jack van Gelder, waarin hij Jack uitlegt dat hij misschien beter een toontje lager kan gaan zingen wil hij ooit nog vrouwelijke collega’s kunnen vragen bij hem in bad te komen zitten.
Leestip: ‘Uit de shit’ – Thomas Oudman